Gần đây lại thấy có người bàn luận về Olympus DAO, không khỏi muốn nói vài câu.

Thật lòng mà nói, dự án này từ khi ra đời đến nay chưa từng ngừng gây tranh cãi. Người ủng hộ nói đó là tương lai của tiền tệ, kẻ hoài nghi thì thẳng thừng gọi đó là lừa đảo Ponzi. Nhưng tôi nghĩ, thay vì phán xét theo kiểu đúng hay sai, trước hết nên hiểu rõ nó đang làm gì.

Cốt lõi của Olympus DAO thực ra khá mới mẻ — nó từ bỏ cách ổn định giá theo thuật toán truyền thống phải neo vào đô la Mỹ. Bạn nghĩ xem, những dự án cố gắng theo dõi đô la trước đây đã chết như thế nào? Rút tiền ngân hàng, vòng xoáy tử thần, lần lượt thất bại. Olympus DAO đi ngược lại, thẳng thắn để OHM tự do định giá, điều này lại mang đến cho nhà đầu tư không gian tâm lý rộng hơn.

Về mặt kỹ thuật, nó học hỏi kinh nghiệm từ các thử nghiệm thất bại trước đó, tích hợp các cơ chế như rebase, trái phiếu, staking. Nhưng điều thực sự khiến tôi quan tâm là khái niệm “giá trị kiểm soát của giao thức” — đơn giản là thông qua kho bạc để can thiệp thị trường, duy trì ổn định giá. Điều này giống như ngân hàng trung ương đang làm.

Người sáng lập Zeus trong cuộc phỏng vấn đã nói rất hay: “Biến động là hiện tượng tự nhiên, để kiểm soát nó cần có lực phi tự nhiên.” Kho bạc của Olympus DAO thực sự kiểm soát 95% thanh khoản, về lý thuyết họ có đủ khả năng đối phó với rút tiền hàng loạt. Cho đến nay, thử nghiệm này cũng đang vận hành.

Nhưng chính ở đây mới là vấn đề. “Hỗ trợ” của kho bạc thực ra chỉ là ảo tưởng. OHM không thể đổi trực tiếp lấy tài sản trong kho bạc, liên kết duy nhất là — giá trị của kho bạc dùng để tính tăng trưởng cung, rồi những token này đem đi staking hoặc giao dịch. Nói trắng ra, mọi thứ đều dựa trên niềm tin.

Có một nhà phân tích Ryan Watkins nói rất tinh tế: Olympus DAO là một khóa học về kinh tế token, nó biến niềm tin thành giá trị nội tại. Điều này tạo thành một vòng quay — càng nhiều người tin vào tương lai của OHM, giá càng tăng, kho bạc càng dồi dào, lợi nhuận staking càng cao, càng nhiều người tham gia.

Điều thú vị là, một số cơ chế của Olympus DAO hiện nay đang được dùng để làm việc khác. Ví dụ như Klima dùng nó để tích trữ carbon credit, Lobis và Redacted dự định dùng nó để tích trữ token quản trị DeFi. Điều này cho thấy cơ chế nền tảng thực sự có tiềm năng.

Nếu các dự án phân nhánh này thực sự kiểm soát được lượng lớn các tài sản quan trọng như CRV, CVX khi cuộc chơi kết thúc, thì tình hình sẽ trở nên phức tạp. Olympus DAO thậm chí có thể biến thành lớp dự trữ của DeFi — do các giao thức sở hữu OHM cùng nhau quản lý.

Vậy Olympus DAO là gì? Không hoàn toàn là tương lai, cũng không hoàn toàn là lừa đảo. Nó là một quá trình thử nghiệm tâm lý dần dần biến thành thử nghiệm kinh tế thực sự. Tăng trưởng kho bạc, sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các DAO, thanh khoản tập trung — tất cả những yếu tố này đang hợp lực khiến OHM trở nên “hợp pháp” hơn.

Nó có thể tồn tại được bao lâu? Ai mà biết được. Nhưng chắc chắn lâu hơn nhiều so với dự đoán của những người hoài nghi.